قاطی پاتی

خورشید گرفتگی در سایر سیارات منظومه شمسی • قاطی پاتی

امام حسین (ع) : بخشنده ترین مردم کسی است که در هنگام قدرت می بخشد.
جمعه ۲۴ آذر ۱۳۹۶

خورشید گرفتگی در سایر سیارات منظومه شمسی

دسته بندی : پیامک و عکس تاریخ : شنبه ۲۱ مرداد ۱۳۹۶

خورشید گرفتگی در سایر سیارات منظومه شمسی

آیا کسوف و یا خورشید گرفتگی در سایر سیارات منظومه شمسی نیز رخ می دهد؟ در این مطلب قصد داریم وقوع این پدیده در سایر سیارات جهان هستی را مورد بررسی قرار دهیم.ما انسان‌ها به عنوان ساکنین سیاره زمین، تاکنون توانسته‌ایم رویدادهای نجومی مختلفی را مشاهده کنیم که هریک از آنان شگفتی خاصی را به همراه داشته‌اند. خورشید گرفتگی پدیده‌ای اســـــت که طی آن، سایه کره ماه بر روی قسمتی از زمین می‌افتد و در نتیجه از دید قسمت‌هایی از سیاره، قرص ماه بخشی از خورشید را می‌پوشاند. چنین پدیده‌ای یکی از جذاب‌ترین رویدادهای نجومی اســـــت که آن را با خورشید گرفتگی یا کسوف می‌شناسیم. اما آیا این پدیده دیدنی منحصر به زمین اســـــت و یا خورشید گرفتگی در سایر سیارات نیز رخ می‌دهد؟
پاسخ این سوال منفی اســـــت! وقوع پدیده خورشید گرفتگی در سایر سیارات نیز امکان‌پذیر بوده و نمی‌توان آن را منحصر به زمین دانست. به صورت حتم این به شرطی اســـــت که سیارات فرازمینی نیز دارای اقماری باشند که بتواند نور خورشید را از رسیدن به سطح این سیاره‌ها مسدود کند. یک خورشید گرفتگی کلی زمانی رخ می‌دهد که خورشید، قمر و سیاره در یک راســـــتا قرار گرفته باشند. در چنین پدیده‌ای، قمر سیاره مذکور می‌بایست به اندازه‌ای بزرگ باانجام گرفت که در حین قرارگیری در میان سیاره و خورشید، بتواند از رسیدن روشنایی به سطح این سیاره جلوگیری کند.
برای داشتن خورشید گرفتگی، به یک قمر نیاز دارید! چنین پیش‌نیازی بلافاصله امکان وقوع خورشید گرفتگی در سیارات زهره و عطارد را از بین می‌برد؛ دلیل که سیاره‌های مذکور فاقد قمر هستند.سیاره مریخ دارای دو قمر با نام‌های فوبوس و دیموس اســـــت. اما هردوی این اقمار به قدری کوچک هستند که نمی‌توان در سطح سیاره سرخ انتظار یک خورشید گرفتگی کلی را داشت. با این حال، ناظران مریخی و یا مریخ نوردها، می‌توانند انتظار یک خورشید گرفتگی جزئی را داشته باشند. تماشای خورشید گرفتگی از سطح مریخ در نوع خود زیاد جذاب اســـــت! اقمار سیاره سرخ زیاد کوچک بوده و با سرعت زیاد بالایی در مدار این سیاره گردش می‌کنند. از این جهت یک ناظر مریخی می‌تواند روزی دو مرتبه به تماشای خورشید گرفتگی جزئی بنشیند!
خورشید گرفتگی در سایر سیارات منظومه شمسی نیز رخ می‌دهد! برای مثال در مورد غول‌‌های گازی مشتری، زحل، نپتون و اورانوس شما می‌توانید انتظار یک خورشید گرفتگی تکمیل را داشته باشید. اقمار این سیارات نسبتا بزرگ بوده و خورشید به علت فاصله زیاد زیاد از آنان زیاد کوچک دیده می‌شود، اما از آنجا که این سیارات گازی هستند، شما نمی‌توانید بر سطح آنان بایستید!

با این حال، اگر شما سوار بر یک سفینه فضایی در حال حرکت در سطح این سیارات باشید، امکان مشاهده خورشید گرفتگی برایتان وجود خواهد داشت. سیاره مشتری به تنهایی دارای ۶۷ قمر مختلف از جمله قمر گانیمد (Ganymede) به عنوان بزرگ قمر موجود در منظومه شمسی اســـــت. از آنجا که این قمر به صورت هم‌تراز با خورشید حرکت می‌کند، سیاره مشتری بدون شک دارای یکی از زیباترین خورشید گرفتگی‌های کلی خواهد بود.
در واقع حتی اگر شما بتوانید بر روی یکی از اقمار مشتری فرود بیایید، باز هم قادر هستید خورشید گرفتگی حاصل از عبور سایر اقمار را مشاهده کنید.
اما شرایط در مورد سیاره های کوتوله از جمله پلوتو چگونه اســـــت؟ دانشمندان بر این باورند که بزرگ‌ترین قمر سیاره پلوتو یعنی شارون، قادر اســـــت یک خورشید گرفتگی کلی را برای ناظرین این سیاره (در صورت وجود) رقم بخانومد. اما از آنجا که همواره یک سمت از پلوتو و شارون در رو به روی هم قرار دارند، تنها یک بخش از پلوتو قادر به تجربه این پدیده نجومی خواهد بود. شرایط بر روی زمین، تکمیلا بر وفق مراد ساکنین آن اســـــت؛ دلیل که کره ماه بهترین شرایط لازم برای ایجاد یک خورشید گرفتگی کلی را داراســـــت. به دلیل اختلاف فواصل زمین تا ماه و خورشید، سایه ماه قادر اســـــت به طور تکمیل خورشید را بپوشاند. در واقع زمانی که ماه از بین زمین و خورشید عبور می‌کند، قادر اســـــت به طور تکمیل فوتوسفر یا بخش مرئی خورشید را هم بپوشاند، اما اتمسفر بالایی خورشید همچنان قابل مشاهده اســـــت.
واقعیت این اســـــت که کره ماه، رفته رفته در حال دوری از سیاره زمین بوده و در فردا احتمالا به نقطه‌ای می‌رسد که دیگر امکان ایجاد خورشید گرفتگی کلی را نخواهد داشت. در چنین شرایطی، ناظران زمینی تنها قادر به مشاهده خورشید گرفتگی حلقوی بوده و دیگر هیچ‌گاه نمی‌توان از زمین شاهد خورشید گرفتگی های کلی بود. کارشناسان پیش‌بینی انجامه‌اند که آخرین خورشید گرفتگی کلی زمین احتمالا ۶۰۰ میلیون سال بعد رخ خواهد داد.